Sommige dieren kunnen een gevoel van trots uitstralen. Een vogeltje dat een krachtig, bijzonder nestje heeft gebouwd, of een hinde dat haar hinde-kalf helpt. Of de emotie trots ook werkelijk gevoeld wordt in het dierenrijk, betwijfel ik. Trots is voor de overleving van een wezen immers weinig van belang; het is in feite een overbodige emotie. Het is een gevoel dat sterk verbonden is aan het ego: kijk mij eens.

​Een zelfveroordeling van minderwaardigheid is evengoed sterk verbonden met dat ego. Een dier vindt zichzelf nooit minderwaardig, denk ik. Toch bestaan er in het dierenrijk wel pikordes, en plaatsen dieren zichzelf boven of onder hun soortgenoten. Zouden die emoties van trots en minderwaardigheid misschien van deze sociale ordening afstammen?

​Vandaag mocht ik aanwezig zijn bij een belangrijk overleg. Ik heb eruit gehaald wat ik eruit wilde halen, en ik heb toegevoegd wat ik wilde toevoegen. Achteraf ervaarde ik trots.

​Ik vermoed dat een plant dit niet ervaart. Kun je het je voorstellen? Een rode klaver die zich goed voelt omdat hij op zo’n prachtige plek beland is, blij dat hij zijn plekje heeft gevonden tussen de echte gamander of een mooie saliesoort. Toch lijkt het soms alsof ik een emotie van trots voel als ik naar een plant kijk. Dan denk ik: deze plant heeft een uitstraling van trotsheid. Deze plant mag trots zijn op zichzelf. Zoiets bedacht ik me al kijkend naar de vrolijk roze Esparcette.

​Mijn ratio zegt me weleens dat het niet gepast is om trots te zijn. Het is geen nederige emotie; het zet mij op een verhoging. Ik probeer daar weg van te blijven. En toch kan de emotie een warm gevoel geven. Het kan vrolijk maken. Dat is op zijn minst een positieve eigenschap van trots: het kan energie geven om door te gaan, het motiveert.

​Uiteindelijk kom ik erbij uit dat het veroordelen van een emotie op zichzelf een vreemde en nutteloze bezigheid is. De absolute waarheid van zo’n oordeel zal nooit boven komen drijven. Ik ervaar simpelweg een emotie, en daar kan ik iets mee doen. Ik kan me erdoor laten motiveren of demotiveren—er zijn oneindig veel mogelijkheden. Het zwart-witdenken in termen van ‘goede’ en ‘slechte’ emoties is niet nuttig.

​Als trots betekent dat ik over andere mensen denk alsof zij minderwaardig zijn aan mij, dan is dat ongezond. Dat is de gedachtegang waar ik voor wil waken. Belangrijk is wel dat een goede wachter niet bang is. Een alerte, gecentreerde waker zal het meest effectief kunnen reageren, omdat hij zichzelf niet in de weg zit.

​Het is voldoende om de warmte van de trots te ervaren en het te waarderen voor wat het is. Het beoefenen van zelfliefde en zelfwaardering is een krachtig instrument waarmee veel te bereiken valt. Net zoals het ervaren van trots voor een ander mens mooi en fijn kan zijn.

​Weet je wat?

Ik mag trots zijn.